„Człowiek obyty i oswojony z wieloma krajami i kulturami” – tak kosmpolitę określa Oxford English Dictionary. Natomiast dla Słownika Języka Polskiego kosmopolita to „człowiek nieczujący więzi z krajem, z którego pochodzi lub którego jest obywatelem, deklarujący swą więź z kulturą świata”*.
Dwie definicje – i dwa spojrzenia na kosmopolitów. Pierwsze podkreśla pozytywny aspekt: znajomość wielu kultur, swobodne poruszanie się po świecie. Drugie – wydobywa aspekt negatywny: oderwanie od kultury kraju, w którym się urodziło czy się przebywa.
„Ja też nigdy nie uważałem kultury, tradycji ani przynależności za rzecz raz daną i oczywistą. Od wczesnego dzieciństwa uczyłem się przechodzić z języka na język i śledzić kulturowe nawyki naordów, aż w końcu dorobiłem się pewnej samoświadomości kulturowej, czyli nieomal takiego uczucia, jakbym w zależności od czasu i miejsca odgrywał różne role. Miało to swoją korzystną stronę – pozwalało mi się łatwiej przystosowywać do innych kultur” – wspomina Ian Baruma, wykładowca w Bard College w USA, uważający się za współczesnego kosmopolitę.
* Hasło: „kosmopolita”, Słownik Języka Polskiego, PWN, dostęp 23 grudnia 2008.
Źródło: Ian Buruma, Kosmopolici, Gazeta Wyborcza, 20 grudnia 2008.
